«YOLDASHLIQ» – газетни янгы бети

Октябрь айыны 10-ндан башлап анадаш газетибизни бирдагъы бир янгы бети ачылды. Оьрде аты эсгерилген Facebook-да «YOLDASHLIQ» («¨лдашлыкъ») деген аты булан группа яратылды. Алданокъ эсгерип айтсам, Facebook-да савлай тюрк дюньяны масъалаларын ва шоланы арасында къумукъланы талчыкъдырагъан соравланы арагъа салып ойлашагъан оьзге группалар да бар. Шоланы атларын эсгерип айтсакъ, охувчугъа да пайдасы тиймей къалмажакъ: «Кумыкский протест», «Тюрки России», «Qumuk iş», «Kumuklar», «Kumuk tv», «Деловой мир тюрков», «Kumukça söylеşı» ва оьзгелери. Газетибизни бу номеринден башлап «YOLDASHLIQ» деген группада юрюлеген пикру алышдырывлар булан «¨лдашны» охувчуларын да таныш этмеге хыялыбыз бар. Тек шо группада берилеген бары да маълуматланы къуршап алмагъа чы бажарылмажакъ. Неге тюгюл, шондагъы макъалалар, ойлар, пикру алышдырывлар, сесленивлер гьар минутда дегенлей янгыртылып тура. Бу группаны яратылмагъыны аслу мурады – къумукъ арада болагъан лакъырлар, г¸нгюревлер, юрек тебип чыкъгъан аччы (тувра) ва таъли с¸злени арагъа салып ойлашмакъ. Бир-бирибизге етдирмеге сюеген ойларыбызны да туврадан айтма да ярай. Натижасын чыгъарып айтсакъ, ачгъыч калимабыз: «Ишибизде, с¸зюбюзде, къуванчларыбыз булан талчыкъларыбызда бирче болайыкъ!» Бу группа ачылып иш г¸регенли арадан к¸п заман гетмеген буса да, къумукъланы тарихи, маданияты, буссагьатгъы гьалы булан байлавлу масъалаланы аслам пайы ачыкъ болгъан. Бу ерде этилип турагъан ишлени гьакъында айтмагъа тюшедир деп де эсиме геле. «Асрулар сезе гелген асил с¸з» деген теманы тюбюнде яшав сынавундан бир хабар бериле: «Бир Ташгъа къазылып язылгъан бу с¸злени охугъан байлар г¸злеринден яш акъдырып йылайлар, ярлылар буса сююнелер. Бир-бирин сююп, сююв отунда гюегенлер охугъанда, олар бирче йиберген, бирче г¸рген гюнлерин бирден-бир асырайлар-аяйлар. О Ташгъа буса булай с¸злер къазылып язылгъан: «Бу уьч гюнлюк дюньягъа къонакъ болуп гелгенбиз, бир гюн гетежекбиз. Мунда къалагъан гьеч кимсе ¸къ». Бу маънасы терендеги с¸злеге г¸ре группаны ортакъчыларыны ойлары да башгъа-башгъа. Савлай халкъны тарихинде терен харш къоюп гетген эревюллю адамларыбызны аты халкъны эсинден бир де таймай. Шоланы атлары къумукъланы арасында да ¸къ тюгюл. Оланы атларын даимге уьнемлешдиреген чаралар да оьтгериле. Шоланы бириси – Дагъыстанны баш министри болуп 10 йыллар чалышгъан Абдуразакъ Мирзабеков. Ону атын къойгъан орамгъа эсделик таш салынды. Бу маълумат да оьрде аты эсгерилген группаны ортакъчыларына да малим болду. Шу меселдеги Дагъыстанны оьлчевюнде болгъан агьвалатлар да «YOLDASHLIQ» деген группаны ортакъчыларыны тергевюне бериле. Къумукъ адабиятны кюрчюсюн салгъанлардан бири, асрулар бою аты яшайгъан шаирибизге багъышланып, «Йырчы Къазакъ ва гьалиги заман» деген янгы сагьифа «¨лдашны» охувчуларына таныш. Шону биз «YOLDASHLIQ»-ны бетинде де аян этип юрюйбюз. Адабият гьакъда с¸з юрюте туруп айтсакъ, гьалиги язывчуларыбызны, шаирлерибизни яратывчулугъуна байлавлу болуп оьтгерилеген ¸лугъувлагъа г¸ре группаны бетинде шоссагьат сесленивлени тапмагъа боласан. Интернетден чыкъмай, гьаракатчы кюйде ортакъчылыкъ этеген ¸лдашланы атларын эсгермеге тийишли г¸ремен. Группа къурулгъан биринчи гюнден тутуп, ойларын да айтагъан, оьз къараву да бар адамланы бириси РФ-ни регионланы оьсювюне къарайгъан министерлигини миллетара аралыкъларыны департаментинде ишлейген Рамазан Алпаутов Москвада къумукълагъа байлавлу ¸лугъувларда къастлы кюйде ортакъчылыкъ эте. Ол оьзюню янындан этилеген ишлени гьакъында «YOLDASHLIQ»-ны бетинде маълуматлар ерлешдире. «YOLDASHLIQ»-да г¸терилеген темалар бугюнгю яшавну масъалаларын гюзгюде йимик г¸рсете. Мисал учун айтгъанда, адабиятда оьз ¸лун салгъан язывчуларыбызны бириси Н. Батырмурзаевни къанатлы с¸злеге айлангъан калималары берилген: «Къаламны гючю чатмайгъан ерде къылычгъа къынында ятып турма ярамас». Бу с¸злеге г¸ре 15-ге ювукъ адам оьзлени ойларын ачыкъ этген, таныш болгъанланы санаву буса 60-гъа да чыгъа. «YOLDASHLIQ»-да ойларын арагъа чы­гъарагъан, аслам къошум этеген «¨лдаш» газетде ишлейген къуллукъчуланы авадан пайы, алим, тарихни ахтарывчу, публицист Анатолий Къоркъмасов, Магьмут Устарханов, Абдулзагьир Пашаев, Магьаммат Акаев, Арслан Хасавов, Ругьаният Мусаева, Садрутдин Адилов, Атагиши Муртазалиев, Юсуп Идрисов ва к¸п санавдагъы оьзге ¸лдашланы атларын эсгермеге болабыз. Ондан къайры да, тюрк пачалыкълардан къошулгъан адамланы санаву да бир де къалышмай. Къумукъланы арасында къурулгъан группа буса да, мунда савлай тюрк дюньясындагъы адамлар къуршалгъан. Шо саялы бир-бирде мунда латин алфавит булан тюрк тилде де с¸з юрюле. Ондан къайры да, тюрк къардашларыбыз да бизин булан ойларын б¸ле, оьзлени элинде болуп турагъан янгылыкъланы бизге де етишдире. Бу ерде бирдагъы бир затгъа тергев бермеге тюше. Группаны бетине салынагъан бир-бир макъалалар таржума этилинип тюрк сайтлагъа салына. Мисал учун, «Йырчы Къазакъ ва гьалиги заман» деген макъалаланы бирисин yalquzaq. com деген сайтны бетинден тапмагъа боласан. Группада ерлешдирилген шулай макъала кимни де тергевюн тартмай къоймажакъ. Ачыкъ этип айтгъанда, тюрк халкъланы гьакъында 21 том болуп энциклопедия чыкъгъанлыгъы ва шонда къумукъланы гьакъында да маълумат бары, озокъда, бизин миллет учун уллу оьрлюк болуп токътай. Бу ойну узата туруп, «Къумукъ болмакъ, тюрк болмакъ недир?» деген соравгъа сесленивлени санаву 30-дан да оьте. Оланы гьарисинде бир айрыча ой тувгъанына инанасан. Гертиден де, ичинде къумукъ ругьу ¸къ адам къумукъ болуп болмай деген гьасилге гелесен. Къумукъман деп оьзюн гьисап этеген адам учун бу группаны ачылмакълыгъы миллетни бетин ачагъан, ону гележекдеги талигьине-талайына таъсир этеген далил болуп токътай. Эсгерип айтгъанда, «YOLDASHLIQ»-гъа къошулагъанланы санаву гюн сайын арта. Бир ай да гетгенче, бу гюнге ерли 150-ден де артыкъ адам группаны бетлеринде къастлы кюйде ортакъчылыкъ эте ва шо санав гюн сайын к¸п бола. Оланы гьариси арагъа чыгъарагъан масъалалар бу гюнгю яшавдан алынгъан. Макъаланы, айтылагъан с¸злени агьамиятлыгъын гертилей туруп, «YOLDASHLIQ»-ны бетлеринде ер тапгъан ва пикру алышдырыв юрюлген ингилисли философ ва экономист Жон Стюарт Милль айтгъан с¸злер булан тамамламагъа сюемен: «Дюньядагъы бир адам сама оьзюню оюн айтып, къалгъанлары шо ойгъа къаршылыкъ билдирип, иннемей турса да, шо адамны ою къалгъанланыкине тенг гелер». Бу с¸злени маънасын англап, газетни охувчулары да Интернетни бетлеринде ер табар деп ойлашаман. Олай болгъанда, миллетине жаны авруйгъан адам заман салгъан талаплагъа жавап береген кюйде, имканлыкълардан пайдаланып, оьз къошумун этмеге бола. Ягъадан къарап тургъан булан пайда болмажакъ. «YOLDASHLIQ»-ны бетинден таба «Бир болайыкъ!» деп чакъырыв этиле. Огъар жавап гьисапда аталар с¸злери булан булай жавап берилген: «Айрылгъанны аюв ашар, б¸люнгенни б¸рю ашар дей бырынгъылар». Айтылгъан дурус с¸злеге, ойлагъа къаршы чыгъагъанлар болмас деп эсиме геле. Гьар охувчу, газетни янгы бетини ортакъчысы болуп, миллетни гележегин г¸з алгъа тутуп иш тутмагъа тюшедир деп ойлашаман.


© Елдаш




    16 Dec 2012 |   Баянлыкъ: 0 | Къаравны санаву: {view}


 
 


Content Management Powered by CuteNews