ЮРЕГИНДЕ ЯРКЪЫЧЛАР БУЛАН

Мамат Алисович Тулуков

Мамат Алисович Тулуков асгер къуллугъун 1940-нчы йыл Гюнбатыш Украинада 116-нчы гвардиячы пехота полкунда башлагъан.

– Дав башлангъан гюн къаравулда савутсузман. Артгъа таягъанланы арасындагъы бир танышым: «Бары да артгъа тая, сен де юрю бизин булан», – дей.

– Таймагъа кююм екъ. Орнума адам гелмеген, – деп жаваплана огъар Мамат Тулуков. Шонча да оьзюне тапшурулгъан гьар къайсы борчгъа жаваплы янашагъан ва тындырыкълы кютеген адам эди Мамат Алисович. Бу гезик де ол, командир гелип билдирмей туруп, еринден де хозгъалма­гъан.

– Бизин башлапгъы къатты къаршылыгъыбыз Киевде башланды. Онда мен коммунист партиягъа членликге кандидат гьисапда къабул этилгенмен, – дей Мамат Тулуков.

«Партиягъа неге тюшесен?» – деген соравгъа Мамат Алисович:

«Бизде, Кавказда, намусу бар адам бир-биревге къыйынлы гюн табылмакъны сыйлы борч гьисап эте. Партиягъа ва Совет гьукуматгъа инг къыйынлы гюнлерде гьалал къуллукъ этмекни тюз де, оьзюме борч да геремен», – деген.

Мамат Алисович Украинаны, Белоруссияны азат этивде актив кюйде ортакъчылыкъ эте. Польшада яраланып, медсанбатгъа, сонг Москвагъа, ондан да Еревангъа 1460-нчы эвакогоспитальгъа бакъдырыла. Мунда огъар башына операция этип, топ яркъычланы чыгъаралар. Шо заман чыгъа­рып болмай къалгъан, партия билетин телеме-тешик этип, тешюне гирген яркъычланы буса Мамат Алисович оьзюню тешюнде оьзю гечингенче юрютдю.

– Мамат Алисович, дав агьвалатланы къайсылары эсигизде яхшы сакълангъан? – деп сорагъан эдим.

– 1943-нчю йыл Украинада Чушка деген ярыматавну алмакъ учун бизин полк тындырыкълы гьазирлик гердю. Бийик, мазаллы уланланы сайлап, амфибиялагъа да минип, оьзюбюз булан бир санитарка да алып, гече сувгъа тюшдюк. Мен биринчи амфибияны алдында станковый «Максим» пулеметну гьап-гьазир де этип токъта­гъанман. Тангны алдында амфибияланы моторларын да сендюрюп, ярыматавгъа ювукъ болабыз. Бизин герген немислер, къувун гетерип, атышмагъа башласа да, хапарсыздан гелген бизин отрядгъа къоркъгъанлыкъны гючюнден къурумлу къаршылыкъ къуруп болмай, башын-аягъын танымай, кеп техника, дав хырс, 150-ге ювукъ оьлген ва яралангъан елдашларын да къоюп, фашистлер къачып тайды, – дей эди Мамат Алисович.

Шо ябушувларда герсетген къоччакълыгъы саялы М.А.Тулуков «Къоччакълыгъы учун» деген медаль булан савгъатлангъан. Бирдагъы гезик, Брест учун къызгъын давлар юрюлеген вакъти. Маматны ротасы оборона учун машин елну игъына гирип токътай. Булагъа ба­гъып совет асгерни опурагъын гийген бир нече рота геле. Машин елну платформасына ете-етмей, олар эки якъгъа айрылып, юрюп башлай.

– елдаш командир, шолар бизин асгерлер тюгюл. Олар совет асгерлени опура­гъын гийген фашистлер, бизин къуршамагъа геле, – дей Мамат ротаны командирине.

– Олар немислер тюгюл, – дей ротаны командири Тапчиев.

– Олар совет асгерлер буса, экиге неге белюне? Мен дагъы чыдап болмайман, елдаш командир, – деп, Мамат пулеметну гашеткасына баса. Эки де якъдан атышыв башлана.

Шо ябушувлар уьстюнлю битген сонг, командир:

– Савбол, сени сакълыгъынг болмагъан буса, биз ябушувну чу нечик де утдура эдик, кеплер къолгъа гетмек де бар эди, – деп, Маматгъа оьзюню разилигин билдирген. Шо ябушувларда герсетген игитлиги саялы Мамат Алисович «Уллу Ватан давну экинчи даражалы» ордени булан савгъатлана.

Маматны дав архивинде эки орден, кеп медаллар ва баракалла кагъызлар гьали буссагьат да сакълана.

Давдан къайтгъан сонг кеп йылланы узагъында М.А.Тулуков физкультурадан дарслар береген муаллим болуп ишледи. Ол кеп жыйнакъ, къатты низамы булангъы, ишине намуслу янашагъан адам эди. Огъар тапшурулгъан гьар къайсы иш де – иш борчлары, жамият тапшурув яда биревню тилевю – шо заманында ва тындырыкълы кюйде кютюле эди. Мамат Алисович хыйлы йыллар школаны партия къурумуна елбашчылыкъ этди. Школаны охувчуларын, юртну ва районну халкъын патриот ругьда тарбиялав ишде актив кюйде ортакъчылыгъын да болдура эди.

АБАС МАМАЕВ




    21 Feb 2015 |   Баянлыкъ: 0 | Къаравны санаву: {view}


 
 


Content Management Powered by CuteNews